Werken in een scrum team [deel 4]: focus

dinsdag 10 november 2015

In de afgelopen jaren zijn er in mijn privé- en werkleven drie hobby’s bijgekomen. Twee jaar geleden was dat scrum en agile werken, anderhalf jaar geleden kwam daar mediteren bij en twee maanden geleden ontdekte ik darten. Deze hobby’s kosten me behoorlijk wat tijd. De dingen die ik rond scrum en agile doe gebeuren natuurlijk vooral in werktijd, maar de andere twee hobby’s niet. Daar besteed ik ’s avonds en in de weekenden tijd aan, bij elkaar ongeveer 20 uur per week. En die activiteiten hoef ik niet in mijn agenda te zetten, ik doe ze gewoon omdat ik ze erg leuk vind.

Toen ik in het kader van deze blogserie het onderwerp ‘focus’ koos, dacht ik meteen aan darten en mediteren. Hierbij spelen focus en de aspecten die daarmee verband houden ook zo’n belangrijke rol. Je leest er meer over in dit blog.

Focus

Drie hobby’s die focussen op focus. Dat kan geen toeval zijn! Ik vind ‘kunnen focussen’ één van de belangrijkste vaardigheden. Wij hebben dat vermogen natuurlijk, maar de laatste decennia is ons sociale leven en werkleven zo versnipperd dat het wel lijkt of focussen geen menselijke vaardigheid meer is. En dat is jammer, want kunnen focussen geeft veel voldoening.

Rust

Focus geeft rust, en rust staat lijnrecht tegenover ‘gejaagdheid’. Het bereiken van deze rust is één van de doelen van meditatie. Maar rust vind ik ook bij mijn andere hobby’s. Zo vallen bij darten alle prikkels van je omgeving weg als je je concentreert op dat ene kleine vakje waar je je pijl in wilt werpen. Bij scrummen ontstaat de rust, doordat je gedurende een vaste periode volledig aandacht kunt schenken aan het realiseren van slechts enkele items. De bedenkers van scrum voerden niet voor niets een aanval uit op de gejaagdheid binnen projecten en de bijbehorende cultuur van ‘overwerken met pizza’ en falende kwaliteit van het eindproduct.

Niet afgeleid

mediteren

Als je focus hebt, laat je je niet afleiden. Maar daar is wel oefening voor nodig. Mediteren is in feite hard werken aan een speciaal soort concentratie. Als ik mediteer richt ik me op het ontspannen van elke spier in mijn lichaam en dat doe ik met behulp van mijn ademhaling. Tegenwoordig ben ik zo bedreven, dat ik slechts een paar minuten nodig heb om zo geconcentreerd te raken dat ik alle buitengeluiden letterlijk buiten kan sluiten. Dit geldt ook voor de vele ideeën, gedachten en associaties. Darten vergt ook concentratie. Ik las in een boekje over darten dat je als het ware met je blik een gat brandt in de ‘double’ die je wilt raken en dat je ondertussen op niets anders let. Bij scrummen is er een extra ‘hulpmiddel’ die ervoor zorgt dat je niet afgeleid wordt: de scrummaster. Hij dient ervoor te zorgen dat je je onbelemmerd kunt richten op je ontwikkelwerk.

Herhaling en discipline

De herhaling en discipline die bij mediteren, darten en scrummen horen lijken ook te helpen om de broodnodige focus te krijgen. Bij meditatie zit de herhaling in het in- en uitademen en de daarbij behorende acties van het ontspannen. De discipline houdt in dat je je zo met die ademhaling en ontspanning bezighoudt dat je je hoofd leeg maakt. Bij darten leer ik op dit moment dat ik voor het werpen van elke pijl een aantal handelingen standaard moet herhalen. Ik heb daarbij - ik ben nog maar net begonnen - een aantal wonderlijke ontdekkingen gedaan. Zo is het belangrijk dat je steeds op dezelfde manier staat. Dit betekent in mijn geval: linkervoet voor, rechtervoet in een hoek van 45 graden gedraaid en een paar centimeter achter mijn linkervoet. Bij het gooien van de pijl richt ik mijn blik op de plek waar ik mijn pijl wil gooien en wijs ik met mijn rechterhand (waarmee ik niet gooi) een beetje in dezelfde richting. Alleen dan heb ik kans dat ik mijn doel tref. En dit bij elke pijl opnieuw.

In scrum is herhaling en discipline een basisregel. Elke sprint verloopt volgens dezelfde fasen in dezelfde tijd. Het meest opmerkelijk is de dagelijkse stand-up meeting van vijftien minuten waarin elke ontwikkelaar dezelfde drie standaard vragen beantwoordt.

Retrospective

In scrum is ‘de retrospective’ expliciet ingebakken in het proces. Na elke sprint, maar in feite ook tijdens elke daily stand-up, kijk je terug en ga je na wat er goed ging en wat er beter kan. Op die manier kun je het bij de volgende sprint (lees: herhaling) net iets beter doen. Bij darten is dit ook het geval. Ik ken de leercurve van anderen niet, maar ik word beter door veel te oefenen en te leren van mijn fouten en successen. Hetzelfde geldt voor mediteren: bij elke volgende ademhaling krijg je een nieuwe kans om je rust nog verder te verdiepen.

Vertrouwen

Wat ik het allerleukst vind is dat die retrospective wel belangrijk is, maar dat je ‘lijf’ leert zonder dat daar woorden voor nodig zijn. Als ik mijn eerste pijl redelijk gooi, mijn tweede pijl wat beter en mijn derde pijl is raak, dan ‘weet’ ik niet altijd precies wat ik bij de tweede en derde pijl anders deed. Maar het werkt en op diezelfde manier neemt mijn vaardigheid in het juist werpen - langzaam - toe. Datzelfde geldt voor meditatie, hoewel ik daar te maken had met een hele steile leercurve. Toch leer ik na anderhalf jaar nog steeds bij. Uiteraard ben ik nog niet excellent in deze vaardigheden, maar ik heb wel het vertrouwen dat ik steeds beter zal kunnen darten en mediteren. En dat vertrouwen kunnen scrum teams ook hebben. Vooral als ze focus, rust, niet afgeleid willen worden, herhaling, discipline en de retrospective hoog in het vaandel houden.

Wat is jouw ervaring met scrum en/of het werken in een scrum team? Kun jij hier ook één van jouw hobby’s aan relateren?